Prediction market-platformen zetten in op MiFID II: een weddenschap op de eigen kwalificatie?

Prediction markets zijn inmiddels uitgegroeid tot een miljardenindustrie. Polymarket en Kalshi bereikten in juli 2026 naar schatting samen een handelsvolume van 53 miljard dollar. Het WK voetbal speelde daarbij een belangrijke rol. Waar het toernooi in een vorige Finnius Vindt nog als metafoor voor product governance diende, was het voor prediction markets een volumemotor.

Ondanks de groeiende populariteit is er nog geen duidelijk hoe prediction markets, en met name de zogenaamde ‘event contracts’, moeten worden gekwalificeerd onder de bestaande regelgevende kaders. De European Securities and Markets Authority (“ESMA”) gaf op 3 juli 2026 richting en stelt dat event contracts met een financiële onderliggende waarde, zoals over rentebesluiten of andere financiële waarden, waarschijnlijk kwalificeren als binaire opties (financiële instrumenten) onder de Markets in Financial Instruments Directive II (“MiFID II”). Andere event contracts, bijvoorbeeld ten aanzien van sportwedstrijden of politiek, vallen volgens ESMA waarschijnlijk onder de nationale kansspelregimes.

Volgens de Financial Times zetten prediction market platformen op dit moment een lobby in op een MiFID II-kwalificatie vanwege de mogelijkheid tot paspoorten in Europa.  Die mogelijkheid ontbreekt in het huidige Europese kansspellandschap. In deze Finnius Vindt bespreken wij de basics, de actualiteiten, de juridische kwalificatie onder de Wet op de kansspelen (“Wok”) en MiFID II en wat dit betekent voor marktpartijen die event contracts (willen) aanbieden.

In het kort: de basics van een event contract

Eerst kort de basics en de werking van een event contract. Een event contract is een contract waarvan de uitbetaling afhangt van de uitkomst van een toekomstige gebeurtenis. Deelnemers sluiten een gebruikersovereenkomst met het platform en handelen via dat platform in posities. Denk aan de uitkomst van een verkiezing, een rentebesluit, een sportwedstrijd of, we noemen maar wat, een weersvoorspelling. Deelnemers kopen ‘ja’- of ‘nee’-posities tegen een prijs tussen €0,01 en €0,99. Deze waarde weerspiegelt de marktperceptie van de kans dat de voorspelling uitkomt. Een positie met een waarde van bijvoorbeeld €0,50 reflecteert een kans dat de voorspelling juist is van 50%. Er zijn in alle gevallen maar twee uitkomsten mogelijk: de voorspelling komt niet uit en het event contract wordt waardeloos, óf er volgt een uitkering van €1 per ingenomen positie.

Actualiteiten: stand van zaken in de VS en Europa op hoofdlijnen

In de Verenigde Staten heeft de Commodity Futures Trading Commission (“CFTC”) het toezicht op prediction markets naar zich toe getrokken. Zij heeft aangekondigd haar exclusieve bevoegdheid over prediction markets te zullen uitoefenen. Volgens de CFTC stellen in haar Proposed Rulemaking dat event contracts onder de wettelijke swap-definitie vallen als de uitbetaling afhangt van een gebeurtenis met een potentiële financiële, economische of commerciële consequentie. Forbes bericht dat verschillende Amerikaanse staten dat anders zien en stellen dat hun kansspelwetgeving van toepassing is. Drie federale appelhoven oordeelden hierover in 2026 al verschillend. Zelfs de National Football League (“NFL”) bemoeit zich er inmiddels mee. Wordt vervolgd dus.

In Europa hebben verschillende kansspeltoezichthouders, waaronder de Nederlandse Kansspelautoriteit (“Ksa”),  een joint statement uitgebracht dat prediction markets volgens hen onder hun bevoegdheid vallen. Polymarket lijkt ondertussen te lobbyen bij ESMA, de Europese Commissie en nationale toezichthouders om onder één financieel kader te vallen in plaats van onder afzonderlijke nationale kansspelregimes. In Nederland heeft Polymarket beroep ingesteld tegen de last onder dwangsom die de Ksa haar oplegde om haar dienstverlening in Nederland te staken. Polymarket stelt onder meer dat het om financiële instrumenten gaat die onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (“AFM”) vallen, en niet van de Ksa.

Juridische kwalificatie: binaire optie of weddenschap? 

ESMA publiceerde op 3 juli 2026 het Public Statement. Event contracts met een binaire uitbetaling zijn volgens ESMA waarschijnlijk derivaten en daarmee financiële instrumenten. Bepalend is de onderliggende gebeurtenis van het contract. Alleen een onderliggende waarde binnen Bijlage I, deel C, punten 4 tot en met 10 MiFID II brengt het contract onder het financieel toezicht. Zoals vaker in het financieel toezichtrecht, is de benaming van een product van ondergeschikt belang ten opzichte van de feitelijke vormgeving. De benadering van ESMA sluit overigens aan bij de benadering die de CFTC hanteert in de VS.

Kwalificeert een event contract als financieel instrument, dan heeft dat in Nederland in ieder geval de volgende twee gevolgen:

• De nationale productinterventiemaatregelen voor binaire opties moeten in acht worden genomen. De contracten mogen enkel onder strikte voorwaarden aan retailklanten worden aangeboden (Artikel 42 MiFIR en artikel 1:77f Wft).
• Het platform heeft een vergunning als beleggingsonderneming nodig (artikel 2:96 Wft).

ESMA wijst erop dat een event contract tegelijk een weddenschap onder nationale kansspelwetgeving kan zijn. Contracten die bijvoorbeeld zien op sportwedstrijden of politiek zonder koppeling aan een economische maatstaf, vallen buiten MiFID II.

Voor de laatste categorie komt artikel 1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wok in beeld. Het is verboden zonder vergunning gelegenheid te geven mee te dingen naar prijzen of premies, als de winnaars worden aangewezen door een kansbepaling waarop deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed hebben. Voor online aanbod (artikel 31 Wok) kan alleen een vergunning worden verleend voor casinospelen, sportweddenschappen en paardenrennen (artikel 2.1 Besluit kansspelen op afstand). Voor de liefhebber, zie hierover ook de redenering van de Ksa in de beslissing op bezwaar in de Polymarket-zaak (rns. 36-40).

Valt een event contract buiten MiFID II, maar is het op een blockchain uitgegeven of wordt de uitbetaling in een stablecoin afgewikkeld, dan kan eventueel nog de MiCAR van toepassing zijn. De uitzondering voor financiële instrumenten geldt dan niet (artikel 2, lid 4, onder a MiCAR) en het contract kan dan mogelijk een crypto-asset zijn (artikel 3, lid 1, onder 5 MiCAR).

Wat betekent de ESMA-kwalificatie voor marktpartijen?

Een MiFID II-kwalificatie biedt prediction markets één Europees kader en de mogelijkheid om hun diensten binnen Europa te paspoorten. Wel gelden dan de regels voor binaire opties, waaronder het meest verstrekkende dat aanbieding aan retailklanten vrijwel niet is toegestaan. Dat is een belangrijk onderdeel van de lobby van Polymarket, maar de Financial Conduct Authority (“FCA”), een van de Britse financieel toezichthouders, lijkt volgens de Financial Times voorlopig aan het retailverbod vast te houden.

Voor contracten met een financiële onderliggende waarde is de AFM de bevoegde toezichthouder. Zonder vergunning beleggingsdiensten verlenen is een overtreding van artikel 2:96 Wft, die in categorie 3 valt (art. 10 Bbbfs), de zwaarste boetecategorie. Volgens het onlangs geactualiseerde Boetetoemetingsbeleid AFM 2026 kan de AFM grotere ondernemingen bij categorie 3 een verhoogde boete opleggen tot maximaal 10 maal het wettelijk basisbedrag.

Bij een gemengd aanbod (sport, politiek én financiële besluiten) kan een marktpartij met twee toezichthouders te maken krijgen. De Ksa voor het kansspeldeel, de AFM voor het financiële deel. Beide stemmen bij overlap hun toezicht af op basis van een convenant uit 2016.

Conclusie

ESMA trekt de grens bij de financiële onderliggende waarde: event contracts op bijvoorbeeld rentebesluiten zijn binaire opties onder MiFID II, terwijl contracten op sport of politiek onder het nationale kansspelrecht vallen. De Europese kansspeltoezichthouders, waaronder de Ksa, eisen die laatste categorie nadrukkelijk voor zich op.

De lobby van de platforms voor een MiFID II-kwalificatie voor haar gehele dienstenaanbod is daarmee zelf een weddenschap met twee mogelijke uitkomsten. Wint zij, dan volgt één Europees kader met een Europees paspoort, maar ook strikte beperkingen voor retailklanten. Verliest zij, dan blijft het aanbod, al dan niet gedeeltelijk, per lidstaat aan de kansspelregels gebonden.